Ha Concerts onderzoekt haar eigen positie bij het gebruik van streamingsplatforms. We kiezen ervoor om waar mogelijk alternatieven van Spotify in te zetten. Dit is een traject waar zeker nog niet het laatste van is gezegd. Laten we bewustzijn vergroten en actie voorop stellen.
Een artikel door audiospecialist Andre Klaver
We streamen ons dagelijks door eindeloze playlists, podcasts en algoritmes die feilloos lijken te weten wat we willen horen. Muziek was nog nooit zo toegankelijk. Maar achter die ogenschijnlijk zorgeloze luxe schuilt een ongemakkelijke waarheid.
De platforms waarop we vertrouwen – met Spotify voorop – zijn gebouwd op een verdienmodel waarin de luisteraar het product is en makers nauwelijks kunnen overleven. Terwijl de industrie miljarden blijft groeien, krijgen artiesten slechts fracties van een cent per stream. Kan het anders? En welke alternatieven bestaan er?
Ooit kochten we muziek en was het een fysieke werkelijkheid die begrijpelijk was: lp’s, cd’s of, als je het niet kon betalen, cassettebandjes waar je jouw geleende plaat of cd naartoe kopieerde.
Heel tastbaar, en het was een kostbare aangelegenheid, tenzij je alleen naar de radio luisterde.
Begin deze eeuw zijn we met z’n allen gaan downloaden. Het kon gratis! De platenindustrie reageerde hierop en probeerde op hun beurt van alles om piraterij het hoofd te bieden, en uit die strijd is uiteindelijk het streamen voor een grijpstuiver als ‘werkbaar’ verdienmodel uitgerold. Streamen is de norm geworden en Spotify is poortwachter. Om maar met de deur in huis te vallen: Spotify is oorspronkelijk nooit bedoeld als muziekplatform.
Het idee was reclame aan te bieden. Ze hadden een vehikel nodig om die reclame te transporteren, en dat werd muziek. En dat is tot op de dag van vandaag merkbaar.
Wanneer het geweten spreekt
Spotify is een monopolist, zowel bij consumenten als in de muziekindustrie zelf. Hoe klein of groot ook. Neem de kanalen die muzikanten, podia en festivals gebruiken om jouw aandacht te krijgen om een kaartje te kopen.
Het begint op sociale media en de ‘folder’ zelf is vrijwel zonder uitzondering die van een Spotify-playlist.
Waarom volgen we dit verdienmodel zo lijdzaam, en wat levert dat de hardwerkende muzikant en jou als luisteraar eigenlijk op? Wie doorleest zal het weten: gemiddeld krijgt een artiest bij Spotify 0,003 dollarcent per gespeelde stream. En dat is een gemiddelde, want voor kleine bands blijft er vaak niks over.
Muzikanten die statistisch onderaan eindigen, zullen je vertellen dat ze er niets aan overhouden. Of zoals Los Campesinos! in een interview met Liz Pelly cynisch opmerkt: “From our streaming income we could afford one band member to not work.” Dit staat in schril contrast met de financiële mondiale groei in de muziekindustrie. Die groeide van 20 miljard dollar in 2000 tot bijna 30 miljard in 2024.
En daar houdt het niet op. Neem de ‘Perfect Fit’-content of de gecureerde playlists die Spotify aanbiedt, ideaal tijdens je werkdag om gedachteloos op te zetten.
Deze lijsten worden steeds vaker gevuld met artiesten die niet bestaan: AI-gegenereerd. En dit past perfect in het verdienmodel Spotify. Ze hoeven zodoende minder af te staan aan royalty's.
Hetzelfde geldt voor podcasts die je luistert op dergelijke platformen: allemaal streamingtijd waarvoor de aanbieder niets hoeft af te dragen aan labels en muzikanten.
Met dat algoritme-gedreven aanbod is het de vraag wie ons uitdaagt om buiten onze comfortzone te luisteren en nieuwe muziek te ontdekken.
Andre Klaver
Met een vermogen van 10 miljard besloot de CEO van Spotify, Daniel Ek, 600 miljoen te investeren in een bedrijf dat zich specialiseert in AI op het slagveld. Nu zijn wij er niet om te bepalen waar individuen hun geld in steken, maar waarom wordt er niet geïnvesteerd in de kunsten, als dat is waarvoor je zegt te staan?
Jouw keuze doet ertoe
Jouw keuze doet ertoe. De keuze voor big tech, of juist ‘small(er) tech’. Misschien ben je al van Facebook afgegaan, omdat jouw privacy je lief is. Of heb je bij LinkedIn en Google aangegeven dat ze hun AI-modellen niet mogen trainen op jouw data. Op het internet is het vaak zo dat als iets gratis is of goedkoop, jij het product bent. In de streamingmarkt werkt dat feitelijk ook zo. De artiest wordt in deze wereld geplet.
Je hebt een keuze en een overstap is vaak makkelijker dan je denkt. Er zijn diensten die jouw muziek kunnen migreren naar jouw nieuwe dienst. Soundiiz is hier een voorbeeld van.
En podcasts dan? Ook daar zijn alternatieven voor: privacybewuste alternatieven waar jij controle hebt over waar je naar luistert, zonder bemoeienis van algoritmes.
Op het internet is het vaak zo dat als iets gratis is of goedkoop, jij het product bent. In de streamingmarkt werkt dat feitelijk ook zo. De artiest wordt in deze wereld geplet.
Andre Klaver
Kijk eens naar wat streamingdiensten gemiddeld betalen aan artiesten. In 2024 was de verdeling bij benadering als volgt:
- Spotify: $0,003 tot $0,005 per stream
- Apple Music: $0,007 tot $0,01 per stream.
- Amazon Music: $0,004 en $0,005 per stream
- Tidal: $0,012 tot $0,015 per stream
- YouTube Music: $0,0008 per stream.
- Deezer: $0,0064 per stream
- Qobuz: $0,019 per stream. Hier kun je ook drm-vrij kopen en downloaden: “These two consumption methods complement each other, with download revenue adding to streaming earnings, further supporting creators” aldus Qobuz.
Als we voor het maken van een cd €2,50 rekenen en je betaalt €15 voor het schijfje, dan blijft er €12,50 over. Deel je dat door ongeveer €0,003 (eigenlijk dollars) per stream, dan kom je uit op meer dan vierduizend streams om voor één cd te compenseren.
Platenfabrikanten gingen er in de jaren zeventig van uit dat je een plaat hooguit vijftig keer draaide. Ga dus vooral eens naar een concert en neem een plaat mee. Of de platenzaak in de buurt. Je doet jezelf, de artiest en iedereen die je daar ontmoet een groot plezier mee.
Verleg een steen
Het streamen van muziek is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven, en een leven zonder streams is niet realistisch. En zelfs met de best betalende platformen is het nog steeds geen verdienmodel.
De keuze voor een eerlijker platform, of een platform dat beter bij je past, is er wel en het kost niet veel moeite.
Andre Klaver
Helemaal zonder frictie is het misschien niet. Het wordt voor jou wat uitdagender, maar makers worden er beter van. Waarom zou je dan blijven hangen bij platformen die niet in dienst staan van muziek, maar vooral functioneren als een door kunstmatige intelligentie gedreven advertentiemachine waarin jij het product bent?
Jouw keuzes doen er toe en hebben invloed.
Links
- Kijk hier de korte documentaire ‘Why Spotify’s CEO Is Worth Billions While Musicians Make Pennies’ die Liz Pelly maakte waar ze in gesprek gaat met artiesten. Eerder dit jaar verscheen haar boek ‘Mood Machine: The Rise of Spotify and the Costs of the Perfect Playlist’.
- Informatie over abonnementsvormen bij genoemde platformen : Spotify, Apple Music, Amazon Music, Tidal, YouTube Music, Deezer, Qobuz.
- Soundiiz is een online dienst waarmee je jouw muziekbibliotheek, playlists, favoriete nummers, albums, artiesten, kunt overzetten of synchroniseren tussen verschillende muziek-streamingdiensten.
- Bronnen streaminginkomsten: Streamsvergelijker op digimuziek, Persbericht Qobuz, Musicdemo, Overzicht van de International Standard Recording Code (ISRC)
- Legaal Downloaden: Je zou het niet denken maar de iTunes Store bestaat nog steeds. Ook hier kun je drm-vrij muziek kopen en downloaden maar staat los van Apple Music. En een van de beste opties om online muziek te kopen, voor jou en de muzikant, is al sinds jaar en dag Bandcamp.
